Cập nhật: 17:10 GMT + 7, Thứ sáu ngày 20/10/2017
Tin tức
Vì sự phát triển bền vững biển, đảo Việt Nam
(10/10/2017)

Với tiềm năng to lớn về biển, đảo, Việt Nam có nhiều cơ hội để đẩy mạnh công cuộc phát triển kinh tế bền vững, làm giàu từ biển. Tuy nhiên, cùng với những diễn biến phức tạp về tình hình Biển Đông hiện nay, những bất cập trong công tác quản lý biển đã khiến chúng ta đứng trước nhiều khó khăn và thách thức cho công cuộc phát triển bền vững đất nước. Diễn đàn “Khoa học vì sự tăng trưởng xanh ở Biển Đông” vừa được Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp với Viện Hải dương học Nha Trang, Học viện Khoa học và Công nghệ tổ chức, đã quy tụ nhiều ý kiến tâm huyết của các chuyên gia, nhà khoa học về biển nhằm tìm kiếm giải pháp tích cực cho công cuộc phát triển bền vững biển, đảo Việt Nam.

 

Vùng biển Vũng Rô (huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên) từng xảy ra tình trạng nuôi trồng thủy sản theo kiểu “mạnh ai nấy làm” do thiếu phương án quy hoạch tổng thể. Ảnh: Phương Oanh

Nhiều tiềm năng và thách thức

Việt Nam có bờ biển dài hơn 3.260km, một vùng lãnh hải rộng đến 1,278 triệu km2, hơn 3 nghìn đảo lớn, nhỏ, trong đó có 2 quần đảo ngoài khơi là Hoàng Sa và Trường Sa, hơn 20 kiểu hệ sinh thái biển, đảo nhiệt đới điển hình. Đây là những điều kiện hiếm có, vô cùng quý giá mà Việt Nam đã được thiên nhiên ban tặng. Với lợi thế này, biển đã đóng vai trò rất quan trọng đối với công cuộc phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam.

Theo các nhà khoa học biển, trên vùng biển rộng hơn l triệu của Việt Nam, có tới 500.000km2 nằm trong vùng triển vọng có dầu khí. Ngoài dầu và khí, dưới đáy biển nước ta còn nhiều khoáng sản quý, có giá trị và tiềm năng phát triển kinh tế như: Than, sắt, titan, cát thủy tinh và các loại vật liệu xây dựng khác. Bên cạnh đó, nguồn lợi hải sản nước ta thuộc vào loại phong phú trong khu vực.

Ngoài cá biển là nguồn lợi chính còn nhiều loại đặc sản khác có giá trị kinh tế cao như tôm, cua, mực, hải sâm, rong biển… Chỉ riêng về cá biển, các nhà sinh vật biển cho biết, đã phát hiện hơn 2.000 loài khác nhau, trong đó, trên 100 loài có giá trị kinh tế cao với tổng trữ lượng hải sản khoảng 3 - 4 triệu tấn, khả năng cho phép khai thác 1,5 - 1,8 triệu tấn/năm.

Bên cạnh nguồn tài nguyên, với đặc điểm bờ biển chạy dọc theo chiều dài đất nước, mặt tiền hướng ra Biển Đông, Việt Nam có những lợi thế đặc biệt để phát triển lĩnh vực giao thông, vận tải, du lịch trên biển và xây dựng các công trình đô thị ven biển.

Song, cùng với những tiềm năng làm tiền đề để mở ra một triển vọng tươi sáng cho kinh tế biển, các nhà khoa học đã chỉ ra những thách thức không nhỏ mà Việt Nam cũng như các nước xung quanh bờ Biển Đông đang phải đối mặt.

Theo TSKH Nguyễn Tác An, Biển Đông là không gian chiến lược của Đông Nam Á và thế giới, vì thế, nó đã trở thành một trong bốn vùng biển “nhạy cảm” nhất. Trong đó, khủng hoảng môi trường sinh thái, an ninh chủ quyền đang ngày càng tăng và tiềm ẩn nguy cơ xung đột, gây mất ổn định và đe dọa sự phát triển, thịnh vượng của khu vực và thế giới.

Bên cạnh đó, việc sử dụng tài nguyên biển chủ yếu vẫn tập trung khai thác ở dạng vật chất, không tái tạo. Mức độ khai thác tăng nhanh quá mức, thiếu bền vững, khó kiểm soát. Nguồn lợi hải sản giảm nhanh, nhiều vùng biển ven bờ bị suy kiệt. Chất lượng nước biển cũng đang có xu hướng suy giảm, nhiều vùng biển bị ô nhiễm nặng.

Cùng với dầu tràn, ô nhiễm từ các hoạt động vận tải trên biển, các nguồn thải từ đất liền đang đe dọa nhiều vùng biển nước ta. Đặc biệt là việc đẩy mạnh khai thác dầu khí, phát triển kinh tế hàng hải, nuôi trồng thủy sản, phát triển du lịch biển, xây dựng hệ thống các cảng ven biển, phát triển nhiều khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu đô thị ven biển… gây áp lực lên nguồn tài nguyên thiên nhiên của biển, làm suy kiệt các hệ sinh thái và môi trường biển.

Quản trị để phát triển bền vững

Theo các nhà khoa học biển, thế kỷ XXI được xem là “Thế kỷ của đại dương”. Hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới đang trong bối cảnh buộc phải tiến ra biển để phát triển. Để đáp ứng với công cuộc hướng mạnh ra biển, chinh phục và khai thác nguồn tài nguyên lợi thế của biển, các quốc gia này cần hội đủ ba thế mạnh: Mạnh về kinh tế biển; mạnh về khoa học biển và mạnh về thực lực quản lý tổng hợp biển.

TS Vũ Trường Sơn, Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam cho rằng, Chiến lược biển Việt Nam ra đời năm 2007 và Luật Biển năm 2012 đã thể hiện rõ quyết tâm của Việt Nam trong việc hướng ra biển để phát triển. Sau hơn 10 năm thực hiện chiến lược biển, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả đáng khích lệ trong việc đẩy mạnh phát triển kinh tế biển. Trong đó đáng ghi nhận là việc tăng cường hỗ trợ đầu tư đóng mới phương tiện tàu thuyền, vươn ra khai thác thủy sản xa bờ, kết hợp bảo vệ chủ quyền vùng biển đất nước.

Tuy nhiên, “Về cơ bản, chúng ta vẫn chưa xác lập một mô hình quản trị biển hiệu quả, hài hòa các mục tiêu và chính sách phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Phương thức quản lý biển, hải đảo theo ngành hiện nay sẽ dẫn đến tình trạng khai thác tài nguyên quá mức, gây lãng phí nguồn tài nguyên, suy thoái môi trường biển và hải đảo” - Ông Sơn nhấn mạnh.

Lý giải thêm những hạn chế này, KS Nguyễn Anh Tuấn, Tổng công ty Tài nguyên môi trường Việt Nam cho rằng, bất cập lớn nhất trong công tác quản lý biển là chúng ta còn theo lối quản lý đơn ngành, thiếu cái nhìn tổng thể, khái quát nên góc độ quản lý của nhiều bộ, ngành còn xung đột nhau. Việc phối hợp giữa các bộ, ngành chức năng liên quan để xây dựng một quy hoạch tổng thể về sử dụng biển, đảo còn thiếu sự thống nhất, đồng bộ.

Theo TSKH Nguyễn Tác An, để đón nhận các cơ hội và giảm thiểu thách thức, Việt Nam cần chủ động xây dựng một nền kinh tế biển tổng hợp, có hàm lượng trí tuệ cao, có tính cạnh tranh cao trên cơ sở đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ để khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế tài nguyên từ biển nhằm bảo đảm các nhu cầu về nguyên, nhiên vật liệu, năng lượng, thực phẩm và không gian sinh tồn cho gần 90 triệu người dân Việt Nam.

Tiến sĩ An đề nghị, vấn đề cần hiểu hiện nay là phải quản trị biển chứ không phải chỉ quản lý biển. Tức, phải tạo ra kỷ cương để quản lý, thực hiện mọi vấn đề trên nền tảng kỹ cương đó. Như vậy mới tránh được hậu quả của việc tổ chức sử dụng, quản lý biển theo ý chí của một vài cá nhân. Cùng với đó, tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ chế chính sách và luật pháp về lĩnh vực biển, đảo, đồng thời có cơ chế phù hợp để hỗ trợ phát triển kinh tế biển, đảo.

Trên cơ sở chủ trương, định hướng phát triển chung của cả nước, phải xây dựng quy hoạch tổng thể chung cũng như đối với từng khu vực, địa phương, ngành nghề phát triển, tránh tình trạng “mạnh ai nấy làm” dẫn đến sự phân tán, nhỏ lẻ thiếu tập trung. Khuyến khích nhân rộng các mô hình sản xuất tiên tiến trên biển, đảo, phát triển du lịch kết hợp với các dịch vụ công ích trên biển và thiết lập quan hệ sản xuất kinh doanh giữa biển, đảo với trên bờ và trong nội địa. Mặt khác, ở mức độ phù hợp cần tăng cường hợp tác với các tổ chức, doanh nghiệp ngoài nước để thu hút nguồn vốn đầu tư, hình thành những dự án phát triển kinh tế liên hoàn, tăng cường trao đổi, xuất khẩu.

Về góc độ khoa học kỹ thuật, theo các nhà khoa học, cần có những chương trình dài hạn cho việc quản lý phát triển bền vững. Trong đó chú trọng cung cấp “đầu vào” để người sử dụng biết cách khai thác song hành với bảo vệ chứ không phải chỉ chú tâm vào nghiên cứu để giải quyết hậu quả từ những nguy cơ gây hại...

Nguồn: bienphong.com.vn

Đại Nam Nhất Thống toàn đồ
Bản đồ Việt Nam thời Nguyễn vẽ khoảng năm 1838, đã vẽ "Hoàng Sa", "Vạn lý Trường Sa" thuộc lãnh thổ Việt Nam, phía ngoài các đảo ven bờ miền Trung Việt Nam.
Ngày 7/6, Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan đã tổ chức buổi gặp mặt với chủ đề “Người Việt Nam đang sống, làm việc, học tập tại Thái Lan hướng về quê hương,...
Vấn đề bình đẳng về chủ quyền giữa các quốc gia đóng vai trò rất quan trọng trong việc thiết lập, xây dựng cũng như duy trì một trật tự quốc tế trong quan...
Ngày 7/10, tại khu vực thác Bản Giốc, xã Đàm Thủy, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, UBND huyện Trùng Khánh tổ chức khai mạc Lễ hội du lịch thác Bản Giốc...
Đảo Hòn Khô hay còn được gọi với cái tên khác là Cù lao Hòn Khô, là một trong 32 hòn đảo nằm gần bờ của tỉnh Bình Định, cách trung tâm thành phố Quy Nhơn...
Bài hát về biên giới, biển đảo
Tên bài hát: Đảo xa vang lời ca tiếng máy